Galata Mahkemesi 15 Numaralı Sicil (H. 981 - 1000 / M. 1573 - 1591) cilt: 34, sayfa: 47 Hüküm no: 4 Orijinal metin no: [1b-1] Bu defter İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) ortaklığı ile hazırlanmıştır. Askerî olanların vergilerini kassâm-ı askerînin topladığı dışarıdan kimsenin karışmaması Emîrü’l-ümerâ’i’l-kirâm, kebîrü’l-küberâ’i’l-fihâm, zü’l-kadri ve’l-ihtirâm, zü’l-[mecdi] ve’l-ihtişâm, el-mahfûf bi mezîdi inâyeti’l-meliki’l-allâm. Vilâyet-i Rumeli tarafında vâki‘ olan beylerbeyiler -dâme ikbâlühum- ve mefâhirü’l-ümerâ’i’l-kirâm, merâci‘ü’l-küberâ’i’l-fihâm, zü’l-kadri ve’l-ihtirâm, el-muhtassûn bi mezîdi inâyeti’l-meliki’l-allâm. Vilâyet-i mezbûrede vâki‘ olan sancakbeyleri -dâme izzuhüm- ve mefâhirü’l-kuzât ve’l-hükkâm, me‘âdinü’l-fezâili ve’l-kelâm livâ-i mezbûrede vâki‘ olan kadılar -zîde fazluhûm- tevkī‘-i refî‘-i hümâyûn vâsıl olucak ma‘lûm ola ki hâliyâ, a‘lemü’l-ulemâ’i’l-mütebahhirîn, efdalü’l-fuzalâ’i’l-müteverri‘în, keşşâfü’l-müşkilâti’d-dîniyye, hallâlü’l-mu‘dilâti’l-yakīniyye, miftâhu rumûzi’d-dekāyık, misbâhu künûzi’l-hakāyık el-müeyyed bi inâyeti’l-meliki’l-mennân Rumeli kazaskeri Abdurrahman -zîdet fezâilühû- cânibinden bâb-ı sa‘âdet-me’âbıma arz olundu ki taht-ı hükûmetinizde müşârün-ileyhe râci‘ rüsûm-ı i‘tâk ve nikâh ve hücec sizler ki kadılarsız dahl eylemeyip mûmâ-ileyh cânibinden ta‘yîn olunan kassâm-ı askerîye zabt ve tasarruf ettirmeyip nizâ‘ eder imişsiz imdi sefer-i hümâyûnuma eşer sipâhi eşer iken tekā‘üd edip sonradan ra‘iyyet yazılmış olmaya askerîdir ve hâssa kullarım ve câriyelerim mâdâmki askerînin taht-ı nikâhındadır ba‘de’l-i‘tâk onlar dahi askerîdir ve kuzât ve müderrisîn ve meşîhat ve tevliyyet ve nezâret ve hitâbet ve cüzhânân ve cibâyet ve cihet-i yevmiyeleri bir akçe ve iki akçe ve üç akçe olsun ehl-i berât oldukları ecilden onlar dahi askerîdir ve nîm akçe cüz‘ ve tesbih ve müezzinlik ve gayrı vilâyet kadılarınındır ve evlâdından bir derece kimesneye ra‘iyyet kayd olunmuş olmaya askerîdir ve şol ra‘iyyet kızı ki sipâhiye nikâh olunmuş ola, mâdâmki sipâhinin taht-ı nikâhında ola askerîdir ve sipâhi kızı şehirliye varırsa resm-i nikâhı askerîdir ve hîn-i kısmetde vâki‘ olan hüccet ve sicil ve i‘tâknâme kazasker kassâmınındır eğer kassâmlar mevcûd olmaz ise vilâyet kadıları rüsûmların alıp kassâma teslîm edeler elân ma‘mûlün bih olan kānûn-ı mukarrer budur ve doğancı ki berât-ı hümâyûn ile ola askerîdir ve şehir kethüdâları ellerinde berât olmak ile askerîdir ve yaya ve müsellem gibi kalîl ve kesîr ki resm hâsıl ola askerîdir ve canbaz ve mu‘âf olan yörük askerîdir ve umûmen voynuk ve celeb ve akıncı ve zevâ’id-i voynuk ve mutlaka eşkinci ve çeltikçi ki berât ile olalar veyâhud defterdâr tezkiresiyle olalar ve avârızdan mu‘âf olanlar külliyyen askerîdir ve tuzcular ve küreciler ve haymanalar ki kimesneye ra‘iyyet yazılmış olmaya askerîdir ve bilâ ta‘yîn cihet tasarruf edenler ellerinde berât olmağla askerîdir ve sipâhizâde olan ellerinde berât yoktur deyû vilâyet kadıları nizâ‘ ederler imiş imdi kimesneye ra‘iyyet kayd olunmamış ise onlar dahi askerîdir ve sipâhi kul âzâd edip sipâhi hizmetinden ferâgat edip, huzûr ihtiyâr edip kâsibler silkine münselik ola askerîdir ve câriyeleri dahi [2a] kezâlik ra‘iyyet kızı ki sipâhiye nikâh olunup sipâhinin taht-ı nikâhında ola askerîdir ve fevt olucak, avratı dul kalıp eğer şehirli bu kızı (…) resm-i kısmeti ve nikâhı askerîdir eğer sipâhi kızı ise dahi askerîdir bu ecilden buyurdum ki hükm-i şerîfim varıcak min ba‘d taht-ı hükûmetinizdir vâki‘ olan rüsûm-ı kıymeti kānûn-ı mukarrer üzre mûmâ-ileyhe râci‘dir kat‘iyyen sizin cânibinizden dahl olunmaya mûmâ-ileyhin kassâmı alıp zabt eyliye, kassâmı yâhud âdemi anda hâzır iken kimesne dahl eylemeye kassâma göre vechen mine’l-vücûh dahl olunmaya müşârün-ileyh olan mahsûlü zabt ve kabz ede şöyle ki şimdi mûmâ-ileyhe râci‘ olan rüsûmdan sizin nâibleriniz tarafından dahl olunup nesne almış ise, her ne mikdâr almışlar ise siz ki beylerbeyiler ve sancakbeylerisiz kat‘â te’hîr etmeyip ba‘de’s-sübût alıveresiz bu hükm-i şerîfimle varan âdeme zabt ettiresiz öyle ki min ba‘d müşârün-ileyhe âid rüsûm-ı askerîye dahl olunduğu istimâ‘ oluna, özrü ise makbûl olmak ihtimâli yoktur mûcib-i itâb olursuz şöyle bilesiz, alâmet-i şerîfe i‘timâd kılasız. Tahrîren fî evâsıtı şehri Saferi’l-muzaffer min şühûri li sene ihdâ ve semânîn ve tis‘a mi’e. Be makām-ı Kostantıniyye el-mahrûse Hâzihî sûretü emrü’ş-şerîfi sultânî ketebehü’l-abdü’l-fakīr ilâ avni’llâhi’l-meliki’l-müste‘ân Abdurrahman b. Seyyid Ali el-Kadı bi asâkiri’l-mansûre fî vilâyeti Rumeli.